Na łamach czasopisma „Environmental Health” opublikowano wyniki badań na temat konsekwencji związanych z ekspozycją na paracetamol w życiu płodowym. Jak się okazało – może to zwiększać ryzyko wystąpienia u dziecka zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu i ADHD.

Paracetamol to jeden z najczęściej stosowanych leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych bez recepty. Jego działanie polega na hamowaniu cyklooksygenazy i kwasu arachidonowego, co z kolei pozwala na blokowanie syntezy prostaglandyn w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN). Mechanizm ten sprawia, że u pacjenta zwiększa się próg bólowy. W przypadku gorączki paracetamol zmienia stężenie prostaglandyn w podwzgórzu, dzięki czemu podwyższona temperatura ulega obniżeniu. Lek ma bardzo słabe działanie przeciwzapalne i nie zwalcza stanu zapalnego.

W praktyce klinicznej paracetamol wskazany jest w przypadkach: bólu głowy, nerwobóli, bólu zęba, bolesnego miesiączkowania, bóli mięśni i pleców, gorączki, np. w przebiegu przeziębienia lub grypy.

Paracetamol a ryzyko zaburzeń neurorozwojowych u dziecka

Do tej pory nie stwierdzono, by paracetamol zażywany w ciąży wpływał na ryzyko wystąpienia wad wrodzonych płodu lub jego rozwój. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi przyszłe mamy mogą stosować ten lek, jeżeli istnieją wskazania do jego zażycia, ale powinny stosować najmniejszą możliwą dawkę leku, a długość terapii ograniczyć do minimum.

Paracetamol stosowany jest nawet przez połowę kobiet ciężarnych na całym świecie – wskazano w artykule, który pojawił się na łamach czasopisma „Environmental Health”. Chociaż dotychczas uważany był za jedną z najbezpieczniejszych opcji w łagodzeniu bólów głowy czy zbijaniu gorączki u ciężarnych, to najnowsze badania przeprowadzone przez naukowców z Icahn School of Medicine at Mount Sinai w Nowym Jorku, University of California w Los Angeles, University of Massachusetts Lowell oraz Harvard University w Bostonie, podważają to przekonanie. Badacze zwracają uwagę na konieczność zachowania ostrożności oraz prowadzenia dalszych badań w tym obszarze.

Naukowcy przeprowadzili analizę 46 wyników badań, które objęły ponad 100 tys. osób z różnych krajów. Podczas badań zastosowano nowoczesną metodologię Navigation Guide Systematic Review, dzięki której możliwa była ocena ryzyka błędu systematycznego w każdym badaniu, jak np. wybiórcze raportowanie wyników lub niekompletność danych, a także siłę dowodów naukowych i jakość badań, zarówno indywidualnie, jak i zbiorczo.

Jak pokazały analizy – nawet 27 badań wskazywało na istnienie zależności między zażywaniem paracetamolu w ciąży a ryzykiem występowania u dzieci zaburzeń neurorozwojowych.

– Zaobserwowaliśmy, że lepszej jakości badania naukowe z większym prawdopodobieństwem wskazują na związek pomiędzy ekspozycją w życiu prenatalnym na paracetamol a podwyższonym ryzykiem autyzmu i ADHD – podkreślił współautor pracy dr Diddier Prada z Icahn School of Medicine at Mount Sinai.

Jak paracetamol może wpływać na płód?

Jak wyjaśnili badacze – paracetamol przechodzi przez łożysko i może wywoływać w organizmie płodu stres oksydacyjny, związany z nadmiarem wolnych rodników, a także zaburzać gospodarkę hormonalną i powodować zmiany epigenetyczne, które zakłócają rozwój mózgu płodu.

Naukowcy podkreślili, że wyniki ich badań nie dowodzą, iż paracetamol bezpośrednio powoduje ADHD czy autyzm u dzieci, to jednak mogą rodzić obawy dotyczące obecnych praktyk medycznych. Jest to istotne, ponieważ na całym świecie rośnie liczba osób, u których diagnozuje się spektrum autyzmu lub ADHD. Zdaniem ekspertów u kobiet ciężarnych paracetamol powinien być stosowany ostrożnie, z ograniczeniem w czasie i pod nadzorem lekarza. Podkreślili także konieczność aktualizacji wytycznych klinicznych w celu lepszego oszacowania ryzyka i korzyści stosowania paracetamolu w ciąży, a także przeprowadzenia dalszych badań, które pozwolą zweryfikować zaobserwowaną zależność.

– Kobiety w ciąży nie powinny przerywać przyjmowania leków bez konsultacji z lekarzem. Nieleczony ból lub gorączka również mogą zaszkodzić dziecku – podkreślił dr Prada i dodał, że ważne jest jednak omówienie z pracownikiem ochrony zdrowia najbezpieczniejszego rozwiązania i rozważenia, w miarę możliwości, opcji niefarmakologicznych.

Źródło: PAP